Rozmowa z przedstawicielami The Riverside Company.

Jaki był 2008 rok dla The Riverside Company? Czy udało się zrealizować wyznaczone cele?
The Riverside Company zamknęła swój dwudziesty, jubileuszowy rok działalności rekordowymi wynikami. W minionym roku przeprowadziliśmy 31 akwizycji we wszystkich czterech rodzinach funduszy Riverside, przekraczając tym samym liczbę 200 inwestycji na przestrzeni 20-letniej historii firmy. Oficjalnie uruchomiono także fundusz azjatycki, poprzez otwarcie biura w Hong Kongu. Aktywność w Azji, poza inwestowaniem, będzie także obejmować wyszukiwanie alternatywnych źródeł zaopatrzenia dla spółek portfelowych w Europie i USA.

Jakie fundusze posiada Riverside i w czym się one specjalizują?
Riverside posiada cztery rodziny funduszy, z których trzy: amerykański Riverside Capital Appreciation Fund, europejski Riverside European Fund i azjatycki Riverside Asian Fund, koncentrują się na inwestycjach w spółki o wartości od 15 do 200 milionów Euro. Ponadto, w USA funkcjonuje Riverside Micro Cap Fund, który inwestuje w spółki o wartości poniżej 15 mln Euro. Fundusze Riverside nie posiadają specjalizacji sektorowej, można powiedzieć, że jesteśmy otwarci na większość branż. W praktyce zazwyczaj inwestujemy w spółki będące liderami w swoich niszach, posiadające unikalną ofertę rynkową i duże możliwości wzrostu. Unikamy sektorów które są szczególnie wrażliwe na cykle koniunkturalne, sektorów wysoce uregulowanych oraz takich, w których panuje zażarta konkurencja.

Jakie są plany Riverside w Polsce i w regionie CEE w 2009 roku?
Wierzymy, że okres przegrzanej koniunktury w Europie Środkowo - Wschodniej nareszcie zakończył się i region ten ponownie stał się atrakcyjny dla funduszy PE. Z tego powodu jesteśmy pewni, że w ciągu najbliższych lat będziemy bardzo aktywni w tym regionie i dokonamy przynajmniej kilku inwestycji. Z pewnością będziemy ich aktywnie poszukiwać.

Jaką sumę zamierza przeznaczyć fundusz na inwestycje w Polsce i w regionie CEE w 2009 roku?
Riverside nie posiada podziału geograficznego co do inwestowania kapitału z naszej rodziny funduszy Riverside Europe Fund ("REF"). Niemniej, szacujemy, że z obecnego Funduszu REF IV, w CEE zainwestujemy około 20-30%, czyli ponad 100 mln Euro. Tempo inwestycji będzie zależeć od atrakcyjności potencjalnych celów inwestycyjnych. Wspomnianą kwotę zainwestujemy w ciągu około 2-3 lat.

Czy Polska będzie w kręgu zainteresowań funduszu w 2009 roku?
Oczywiście! Polska jest największym krajem w CEE i posiada bardzo duży rynek wewnętrzny. Ponadto, ze wszystkich krajów w regionie, obok Czech i Słowacji, jest ona najbardziej odporna na obecne spowolnienie gospodarcze. Polska gospodarka ma zdrowe fundamenty i znajduje się tu wiele atrakcyjnych firm.

Jak Pan sądzi, czy polskie firmy chętnie korzystają ze wsparcia inwestorów kapitałowych? Jakie miejsce zajmują inwestycje PE/VC wśród innych metod pozyskiwania kapitału przez przedsiębiorstwa w Polsce?
W ciągu ostatnich 2-3 lat najbardziej powszechnym źródłem kapitału dla polskich firm była giełda papierów wartościowych, ze względu na świetną koniunkturę, która na niej panowała. Prawdę mówiąc uważamy, że określenie "świetna koniunktura" jest swego rodzaju eufemizmem. Sytuację na GPW w minionych latach określilibyśmy raczej mianem bańki spekulacyjnej, która musiała ulec rozerwaniu. Uważamy, ze wyceny były zupełnie oderwane od fundamentów i niektóre firmy PE miały duże opory przed ich zaakceptowaniem. Jak się okazało, były to słuszne obawy. Dzisiaj, gdy wyceny są dużo bliższe fundamentom, korzystanie ze wsparcia funduszy PE ponownie staje się bardziej powszechne.
Prawdę mówiąc, inwestycje funduszy PE nie są typowym źródłem kapitału dla firmy. Fundusze PE najczęściej dokonują wykupów firm, czyli przejmują firmy od ich poprzednich właścicieli. Inwestycja taka może, ale nie musi obejmować zasilenia przejętej firmy w dodatkowy kapitał. Tym niemniej, fundusze PE dokonują także inwestycji polegających na zasileniu firm w kapitał. W takim przypadku są one źródłem kapitału własnego (equity) i angażują się, gdy firma wyczerpała już potencjał zaciągania dodatkowych kredytów, a z różnych powodów nie chce pozyskiwać kapitału własnego (equity) z giełdy papierów wartościowych.

Jak wygląda współpraca pomiędzy funduszem a spółką po podpisaniu umowy inwestycyjnej? W jaki sposób fundusz przyczynia się do wzrostu wartości przedsiębiorstwa, w które inwestuje?
Zakres tej współpracy w dużym stopniu zależy od poziomu zaangażowania kapitałowego w konkretną spółkę. Jeżeli fundusz obejmuje większość lub też wszystkie udziały w spółce, ma nad nią pełną kontrolę i współpraca ze spółką opiera się na nadzorze właścicielskim. Zazwyczaj w takim przypadku fundusz koncentruje się na aktywnym wspieraniu zarządu w działaniach zwiększających wartość firmy, na przykład poprzez wsparcie ekspansji na nowe rynki, rozwój nowych produktów, redukcję kosztów działania, przejmowanie nowych firm itp.
Riverside jest szczególnie aktywna na tym polu, oferując firmom portfelowym wsparcie swojego personelu operacyjnego, angażując doradców oraz oferując dostęp do szerokiej sieci kontaktów biznesowych na całym świecie, w tym do wszystkich innych spółek portfelowych Riverside.

Jakie branże są dla Riverside szczególnie interesujące?
Jak już wspominaliśmy, nie posiadamy specjalizacji sektorowej i nie wykluczamy inwestycji w żadną branżę, być może z wyjątkiem zbrojeniowej. Tym niemniej, zwłaszcza w obecnych czasach, uważamy, że duży potencjał posiadają branże odporne na spowolnienia gospodarcze, takie jak na przykład alternatywne źródła energii, telekomunikacja czy dobra konsumenckie. Przyglądamy się też tradycyjnym branżom, koncentrując się na tych spółkach, które mają szansę wyjść wzmocnione z obecnego kryzysu gospodarczego.

Start-upy czy rozwinięte firmy?
Riverside, jako typowy fundusz LBO, inwestuje w rozwinięte firmy, mogące pochwalić się przynajmniej 4-5 letnią historią działania. Inwestycje w start-upy są domeną funduszy Venture Capital i charakteryzują się zupełnie innym profilem ryzyka, jak również innym procesem inwestycyjnym.

Okres dekoniunktury to dla funduszy private equity okazja do atrakcyjnych przejęć (spółki są niedowartościowane). Czy The Riverside Company zamierza wykorzystać ten czas?
Owszem, jest to okazja do atrakcyjnych przejęć, chociaż nie zgadzamy się z tezą, że spółki są niedowartościowane. Raczej wcześniej były one przewartościowane. Atrakcyjność inwestycyjna obecnego okresu wynika z kilku czynników:
- wyceny wróciły do poziomów uzasadnionych fundamentalnie - na rynku pojawiają się tak zwane "wymuszone" procesy sprzedaży firm, wynikające z trudności kapitałowych ich właścicieli (w tym właścicieli będących dużymi koncernami)
- firmy posiadające istotne przewagi konkurencyjne wyjdą z kryzysu wzmocnione, ponieważ ich konkurenci zostaną istotnie osłabieni lub nawet upadną. Inwestycja w lidera w danej branży może więc oferować duży potencjał wzrostu w perspektywie kilku lat.

Polskie firmy coraz głośniej skarżą się na utrudniony dostęp do kredytów bankowych. Czy w tej sytuacji fundusze private equity mogą być korzystną alternatywą dla polskich przedsiębiorstw?
Oczywiście. Fundusze nie tylko stanowią alternatywę dla pozyskanie kapitału, ale również służą jako silny partner z pozostałymi współwłaścicielami spółki w rozmowach z bankami.
Jakie były największe dotychczasowe inwestycje Riverside?
W Europie były to firmy ONI www.oni.pt - firma telekomunikacyjna w Portugalii oraz holding SAGE www.sageholdings.com, działający w Europie, USA i Azji i oferujący szeroki zakres usług finansowego PR, relacji inwestorskich i reprezentowania akcjonariuszy w sprawowaniu nadzoru właścicielskiego.

A na rynku polskim?
Były to firmy Zetkama, producent zaworów przemysłowych i MK Żary, producent kominów stalowych.

Jaki jest przeciętny horyzont czasowy inwestycji The Riverside Company?
Około 3-5 lat.

Rozmawiała Anna Sołowska Inwestycje.pl